W 2026 roku warto pamiętać nie tylko o zmianach w liczeniu stażu pracy. Pracownikom nadal przysługuje urlop na żądanie – to cztery dni w roku, które można wykorzystać w nagłych sytuacjach. Zasady pozostają bez zmian, ale wciąż u niektórych budzą wątpliwości.

Na pierwszy rzut oka zmiany w prawie pracy mogą wydawać się kosmetyczne. Urlop na żądanie w 2026 roku pozostaje bez zmian – nadal są to cztery dni w roku, wliczane do puli urlopu wypoczynkowego. Pracownik może z nich skorzystać w nagłej sytuacji, a pracodawca w wyjątkowych przypadkach ma prawo odmówić, jeśli nieobecność sparaliżowałaby pracę zakładu.

To jednak tylko tło. Prawdziwa zmiana dotyczy czegoś, co przez lata było dla wielu pracowników niekorzystne.

Staż pracy liczony inaczej niż dotąd

Od 2026 roku do stażu pracy będzie można doliczać okresy zatrudnienia na umowach cywilnoprawnych, o ile były objęte ubezpieczeniem społecznym. Do tej pory liczyła się niemal wyłącznie umowa o pracę. Lata przepracowane na zleceniach czy innych formach aktywności zawodowej często „znikały” przy wyliczaniu uprawnień pracowniczych.

Teraz to się zmienia. Jak przypomina Radio ZET, nowe przepisy mają sprawić, że staż pracy będzie lepiej odzwierciedlał faktyczną historię zawodową pracownika, a nie tylko czas spędzony na etacie.

Co to oznacza w praktyce?

Zmiana sposobu liczenia stażu ma bezpośredni wpływ na urlop wypoczynkowy. Granicą jest 10 lat pracy – po jej przekroczeniu pracownik zyskuje prawo do 26 dni urlopu zamiast 20. Dzięki nowym zasadom wiele osób szybciej osiągnie ten próg.

Dotyczy to szczególnie tych, którzy przez lata pracowali na umowach zlecenia, a dopiero później przeszli na etat. Dla nich 2026 rok może oznaczać realny „awans urlopowy”, bez zmiany pracy czy dodatkowych negocjacji z pracodawcą.

Kiedy nowe zasady zaczną obowiązywać?

Przepisy nie wejdą w życie jednocześnie dla wszystkich. Od 1 stycznia 2026 roku obejmą pracodawców z sektora finansów publicznych. Pozostali pracodawcy będą musieli stosować nowe zasady od 1 maja 2026 roku.

To oznacza, że w drugiej połowie roku zmiany odczuje już większość pracowników w Polsce.

Formalności po stronie pracownika

Aby doliczyć wcześniejsze okresy aktywności zawodowej, konieczne będzie uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia. Wnioski składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyłącznie w formie elektronicznej, za pośrednictwem platformy eZUS.

Dokumenty wydawane przez ZUS również będą przekazywane tylko elektronicznie i to pracownik będzie musiał przedstawić je pracodawcy.

Zmiana, która może mieć znaczenie

Choć nowe przepisy nie wprowadzają dodatkowego urlopu „z automatu”, dla wielu osób będą jedną z ważniejszych zmian w prawie pracy ostatnich lat.

Po raz pierwszy staż pracy zacznie być liczony w sposób bliższy realiom rynku, na którym umowy cywilnoprawne przez lata były normą, a nie wyjątkiem.

Źródło zdjęcia głównego: Obraz autorstwa tawatchai07 na Freepik