Od 1 stycznia 2026 r. w polszczyźnie zaczął obowiązywać pakiet zmian ortograficznych przyjętych przez Radę Języka Polskiego przy Prezydium PAN. Dla naszej lokalnej społeczności najważniejsza wiadomość jest prosta: Piszanie, Piszanka i Piszanin — podobnie jak nazwy mieszkańców innych miast, dzielnic, osiedli i wsi — mają być od teraz zapisywani wielką literą.

RJP podkreśla, że celem jest uporządkowanie tzw. zasad konwencjonalnych: ma być mniej wyjątków, mniej „analizowania znaczeń” w trakcie pisania i — w efekcie — mniej błędów. Zmiany ogłoszono z wyprzedzeniem, by szkoły, urzędy oraz mazurscy wydawcy zdążyli się przygotować do nowej rzeczywistości językowej.

Co się zmienia dla Pisza?

Najgłośniejsza i najłatwiejsza do zapamiętania zasada brzmi: nazwy mieszkańców miast (i ich części) piszemy wielką literą. Czyli od tego roku piszemy: Piszanie, Piszanka, Piszanin — dokładnie tak samo, jak Warszawianin czy Ochocianka w przykładach podawanych przez Radę.

W praktyce przełoży się to na język komunikatów Urzędu Miejskiego w Piszu i uchwał Rady Miejskiej, szkolnych wypracowań w piskich podstawówkach i liceach, portali i mediów społecznościowych, codziennej korespondencji między sąsiadami.

Wielkie litery w piskiej przestrzeni

Wśród zmian dotyczących wielkich liter pojawił się zapis niezwykle istotny dla nazw w przestrzeni publicznej. Wyrazy takie jak: Aleja, Plac, Park, Most, Kościół, Zamek, Pomnik, Cmentarz mają być pisane wielką literą, gdy stoją na początku nazwy własnej. Jednocześnie utrzymano zasadę pisania słowa ulica małą literą.

Co to oznacza dla Piszan? Przykładowo:

- Plac Daszyńskiego (zamiast dotychczasowego: plac Daszyńskiego),
- Park Solidarności (zamiast: park Miejski),
- Rondo im. Lecha Kaczyńskiego (zamiast: rondo ...),
- Kościół św. Jana Chrzciciela, zamiast kościół św. Jana Chrzciciela
- Kościół Matki Miłosierdzia Ostrobramskiej - zamiast kościół...
- Pomnik Melchiora Wańkowicza - zamiast pomnik Melchiora Wańkowicza

za to nadal: ulica Kościuszki lub ulica Wojska Polskiego — tutaj „ulica” zgodnie z zasadą pozostaje małą literą.

Nie tylko Pisz. Co jeszcze zmienia RJP?

Wśród ogłoszonych zasad, które od teraz stosujemy, są też m.in.:

Wielka litera w nazwach wyrobów przemysłowych: Jeśli piszemy o konkretnym aucie, możemy użyć wielkiej litery (np. „pod piskim ratuszem stoi srebrny Ford”).

Rozdzielna pisownia cząstek -bym, -byś, -by ze spójnikami: (np. „czy by…”).

Uproszczenie pisowni „nie-”: Wprowadzono porządki w pisowni łącznej i rozdzielnej w kilku grupach form, co ma ułatwić życie piszącym.

Skąd te zmiany?

Rada Języka Polskiego przypomina, że jej kompetencje wynikają wprost z ustawy o języku polskim. Nie istnieje inna instytucja, która mogłaby te reguły zatwierdzać. Zmiany mają sprawić, że ortografia będzie bardziej intuicyjna i nowoczesna.

Dla nas to drobny, ale symboliczny gest. Od 2026 roku Piszanie są nie tylko dumni ze swojego mazurskiego miasta, ale i oficjalnie docenieni w ortografii poprzez zapis wielką literą. Dla mnie - redaktora - to uwolnienie od wiecznego wyjaśniania w komentarzach, że czasem celowo łamałem zasadę ortografii, dla pisania z większym szacunkiem o mieszkańcach naszego miasta.